فیلم هفته: بازماندهی روز
نمیدانم چطور است که کمتر فیلمی میتواند قدرت رمانهای مهم را روی پردهی سینما بازسازی کند. نمونههای معروف فیلمهایی که حداقل به اندازهی رمانشان درخشیدهاند زیاد نیست: برباد رفته، پدر خوانده و تلالو مثالهایی در دسترسترند.
اما این روزها فیلمی دیدم که هویت رمان را حفظ و فضای روایت را به شکل بسیار آبرومندی بازسازی کرده بود: بازماندهی روز کازئو ایشیگورو را سالها پیش خوانده بودم، به زبان فارسی ممتاز نجف دریابندری. حکایت نوکر وفاداری بود که از فرط خدمت به ارباب، همه چیز، حتی خودش، را فراموش کردهاست. او در عین حال از نزدیک شاهد پشت پردهی دورانی مهم در تاریخ اروپا میشود. در صفحات پایانی کتاب، خداحافظی آقای استیونس و خانم کنتون حسابی تکانم داد. کتاب را به یکی دو نفر توصیه کردم ولی کسی از خواندنش به وجد نیامد، اما همچنان معتقد بودم که اثری سترگ و در خور تعمق است و آنها درکش نکردهاند.
این اواخر شروین عزیز نسخهی خوبی از دیویدی فیلمی که بر پایهی آن ساخته شده را در اختیارم گذاشت. گرچه از تاریخ اکران اولش سیزده سال میگذرد اما ندیده بودمش، شاید این بیتوجهی برپایه عقیدهای بود که در پاراگراف اول شرح دادم.
هنگامی که پای تماشا نشستم، از دقایق اول با فیلمی خیلی جدی و خیلی خوشساخت روبهرو شدم که گرچه بازی آنتونی هاپکینز در آن (در نقش آقای استیونس) خیلی عالی بود، اما فیلم فقط بر پایه بازی او نمیگشت. طراحی صحنه و لباس عالی، موسیقی مناسب، فیلمبرداری فخیم و کارگردانی پخته همه در خدمت به تصویر کشیدن رمان بودند (چه صفایی کرده کازئو ایشیگورو).
فیلم پر است از ظرافتهایی که هر کدامش به تنهایی برای یک کارگردان مایهی افتخار است؛ صحنههایی مثل مرگ پدر آقای استیونس که با ظرافت با مرگ نسل کهنهی سیاستمداران انگلیسی پیوند خورده، یا خبردادن خانم کنتون از تصمیم بر ازدواج و یا گفتگوی آقای استیونس با خدمهی منزل بر سر موضوع سرپیشخدمت واقعی.
منتظر فرصتی هستم که دوباره به تماشایش بنشیم. میدانم که در دفعهی دوم بیشتر خرسند خواهم بود، چون بازماندهی روز اثری لایهلایه، عمیق و فاخر است.
این کتاب را چند ماه پیش خواندم و خیلی خوشم آمد. نمی دانستم که فیلمش هم ساخته شده. باید دنبالش بگردم…
ممنون که گفتید.
این فیلم چند سال پیش دیده ام ٠ از تحلیل موضوعى آن که بگذریم می توان گفت فیلمى بسیار خوش ساخت با بازى هایى شگفت انگیز است٠نه فقط آنتونی هاپکینز که دیگران نیز خارق العاده اند٠ هر کدام به جاى داشتن موجودیت انسانی به وسیله اى مثل همه وسایل دیگر خانه تبدیل و همه احساسات عواطف و علایقشان فراموش شده است٠این علت زوال پیشرونده خانه است که نویسنده رمان و سازنده فیلم در ارایه آن موفق هستند٠ با عذر خواهى گمانم ترجمه شایسته تر براى آن (یاد آور آن روزگار)باشد
خداحافظی آقای استیونز و میس کنتون برای من هم خیلی چیزها داشت و تا مدتها ذهن من رو مشغول کرده بود.