گریز از تاریخ
ما به تاریخ علاقهای نداریم، شاید چون دوست نداریم با سابقهی اعمال و ریشهی گرفتاریهایمان روبهرو شویم و ترجیح میدهیم بعضی از بنیانهای اعتقادی مهممان بیشتر به شکل داستان و اسطوره باشد تا واقعیت خشک، صریح و برنده. مثال بارزش تاریخ اسلام است. مرحوم مطهری کتابی دارد در مورد تحریفهای عاشورا و در آن به حرفهای گمراهکنندهی منبریهای کمسواد گفتهاند، اعتراض میکند:
روضهخوان بیچاره میبیند که اگر همه روضهها راست و درست باشد آن طور که شاید و باید مجلسش نمیگیرد و مردم هم برای مجالس دعوتش نمیکنند، ناچار یک مطالبی اضافه میکند. مردم باید این انتظار را از خودشان دور کنند و با رفتارشان آن روضهخوانی را که میمیراند و مجلس را کربلا میکند تشویق نکنند. کربلا میکند یعنی چه؟ مردم باید روضه راست بشنوند تا معارفشان، سطح فکرشان بالا بیاید به طوری که روحشان در یک کلمه اهتزاز پیدا کرد، یعنی روحشان با روح حسین بنعلی هماهنگ شد و در نتیجه اشکی ولو ذرهای، و به قدر بال مگس هم از چشمشان بیرون آمد واقعا مقام بزرگی است، اما اشکی که از راه قصابی کردن از چشم بیرون بیاید اگر یک دریا هم باشد ارزش ندارد.
یکی از برداشتهایی که از این کتاب میشود داشت این است که عوامالناس بزرگان دینی و احوال آنها را با قصههای نامعتبر و مشغشوش سر منبر شناختهاند (منبر به معنای گسترده) و طاقت شنیدن روایات دیگر ندارند.
دکتر عبدالرحیم قنوات، دوست بزرگوار و تاریخشناس، از خوانندگان مجازی بودن هستند و خود وبلاگی به نام ماهروز دارند که هر از گاهی در آن مباحث تاریخی را مطرح میکنند. در این روزها که نام علیبن ابیطالب ع بیشتر شنیده میشود، ایشان پستی را به حضرتش اختصاص دادهاند و روایت رابطهی خود با ایشان را شرح دادهاند و آسیبشناسی کردهاند. من با مطالعهی وبلاگ آقای قنوات، احساس کردهام که او با رعایت حدود خاصی مطالب را عرضه میکنند، و گلهای هم به این روش وارد نیست، چون با توجه به شرایط میتوان حدسزد که علتهای چنین دوراندیشیای چیست. گرچه در بعضی از مطالب نکاتی را روشن میشود که به واقع دانستنی و خواندنی است (مثل اکثریت ایرانی مردم کوفه در زمان علی ع!).
دوست دارم اگر آقای دکتر قنوات فرصتی کردند، برای ما مشکلات پرداختن به بحثهای حساس تاریخ، خصوصا تاریخ اسلام، را شرح دهند و در رابطه با تجربیاتشان در این زمینه سخن بگویند.
هادی جان سلام. پیامتان را دریافت کردم و مطلبتان را نیز خواندم. از لطف تان سپاسگزارم. حتما در آینده نزدیک پستی را به سوالی که مطرح کرده بودید، اختصاص خواهم داد. پیوسته موفق باشید.